Η φύση δεν κάνει στην άκρη να περάσεις: χόμπι, άθλημα και το Μέτρο στην ορειβασία

 

Χόμπι, άθλημα και το Μέτρο στην ορειβασία

Η είδηση του πρόσφατου δυστυχήματος στα Βαρδούσια όρη, με τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων, ήρθε να προστεθεί σε μια μακρά, σιωπηλή λίστα ατυχημάτων που σημειώνονται κάθε χρόνο στα ελληνικά βουνά. Ειδικά τον χειμώνα, όταν το τοπίο γίνεται επιβλητικό αλλά και αμείλικτο, η φύση θυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι δεν διαπραγματεύεται.Το ερώτημα που γεννιέται δεν είναι μόνο «τι πήγε λάθος;», αλλά και μέχρι πού θέλουμε –και πρέπει– να πηγαίνουμε?

Χόμπι ή άθλημα;

Η ορειβασία για πολλούς ξεκινά ως χόμπι: μια ανάγκη επαφής με τη φύση, αποφόρτισης από την καθημερινότητα, αναζήτησης ησυχίας και καθαρού αέρα. Όταν όμως μπαίνουν στο παιχνίδι ακραίες καιρικές συνθήκες, χειμερινές αναβάσεις, τεχνικός εξοπλισμός και αυξημένος κίνδυνος, τότε το χόμπι μετατρέπεται σε άθλημα με σαφείς απαιτήσεις και ρίσκο.

Η σύγχυση ανάμεσα στα δύο είναι συχνά μοιραία.
Η εμπειρία, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν ακυρώνει τον κίνδυνο. Απλώς τον διαχειρίζεται – και όχι πάντα με επιτυχία.

Ο χειμώνας δεν είναι απλώς «μια πιο δύσκολη εποχή» ,όπως και η ακραία ζέστη φυσικα.

Στα ελληνικά βουνά ο χειμώνας δεν συγχωρεί λάθη:

• απότομες αλλαγές καιρού

• χαμηλές θερμοκρασίες

• περιορισμένη ορατότητα

• χιονοστιβάδες, πάγος, εγκλωβισμοί

• δυσκολία πρόσβασης σωστικών συνεργείων

Ακόμη και έμπειροι ορειβάτες έχουν βρεθεί σε αδιέξοδο. Όχι επειδή αγνόησαν τη φύση, αλλά επειδή την υπερεκτίμησαν.

Και εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα:
Αξίζει να ρισκάρει κανείς τη ζωή του για μια κορυφή;

Η ψυχολογία του «να ξεπεράσω τα όριά μου»

Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν ικανοποιείται εύκολα. Η καθημερινότητα συχνά μοιάζει επίπεδη, προβλέψιμη. Έτσι γεννιέται η ανάγκη:

• να αποδείξουμε κάτι στον εαυτό μας

• να νιώσουμε «ζωντανοί»

• να ξεχωρίσουμε

• να κατακτήσουμε, να υπερβούμε, να αντέξουμε

Η φύση γίνεται το πεδίο αυτής της δοκιμασίας. Όμως εδώ υπάρχει μια λεπτή γραμμή:
άλλο η πρόκληση, άλλο η ύβρις.

Το «ξεπερνώ τα όριά μου» συχνά μεταφράζεται σε αγνόηση του Μέτρου. Και η φύση, σε αντίθεση με τον άνθρωπο, δεν κάνει εκπτώσεις στον εγωισμό.

Ασφαλής ψυχαγωγία: μια στάση ζωής

Η ουσία δεν είναι να δαιμονοποιήσουμε την ορειβασία ή την περιπέτεια. Αντίθετα.
Η φύση προσφέρει απλόχερα εμπειρίες βαθιάς ψυχικής αξίας — όταν προσεγγίζεται με σεβασμό.

Ασφαλής ψυχαγωγία σημαίνει:

• σωστή αξιολόγηση συνθηκών

• αποδοχή ότι «σήμερα δεν είναι η μέρα»

• επιλογή διαδρομών ανάλογων της εποχής

• γνώση πότε να γυρίσεις πίσω

Το να επιστρέφεις ζωντανός δεν είναι αποτυχία. Είναι σοφία.

Τελικά, τι αξίζει;

Καμία κορυφή δεν αξίζει περισσότερο από μια ανθρώπινη ζωή.
Καμία φωτογραφία, καμία προσωπική υπέρβαση, καμία αίσθηση νίκης.

Ίσως το πραγματικό όριο που αξίζει να ξεπεράσουμε δεν είναι σωματικό, αλλά νοητικό:
να μάθουμε να σεβόμαστε το Μέτρο, να αποδεχόμαστε τα όριά μας και να καταλαβαίνουμε ότι η φύση δεν είναι αντίπαλος — είναι συνοδοιπόρος.

Και όπως κάθε σοφός συνοδοιπόρος, απαιτεί σεβασμό, ταπεινότητα και επίγνωση.

Τέλος θα κλείσω με ακόμα ενετελώς προσωπική τοποθέτηση. Υπάρχει και μια βαθύτερη αντίφαση που σπάνια συζητιέται: είναι σχεδόν έξω από τη φύση του ανθρώπου να επιλέγει συνειδητά ακραίες συνθήκες χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα επιβίωσης ή κοινωνικής αναγκαιότητας. 

Ο άνθρωπος εξελίχθηκε όχι ως είδος που αναζητά το άκρο, αλλά ως είδος που προσαρμόζεται. Οι κοινωνίες που άντεξαν στον χρόνο δεν εγκαταστάθηκαν τυχαία σε αφιλόξενα, ακραία περιβάλλοντα· πέρασαν αιώνες δοκιμών, απωλειών και προσαρμογών μέχρι να μάθουν να ζουν σε ό,τι ήταν διαχειρίσιμο. Ακόμη και όσοι επικαλούνται τους λαούς του Βορρά ξεχνούν πως η επιβίωσή τους δεν ήταν αποτέλεσμα «ηρωισμού», αλλά μακρόχρονης γνώσης, συλλογικής εμπειρίας και καθημερινής ανάγκης – όχι ελεύθερης επιλογής για πρόκληση. Εκεί όπου η φύση δεν μπορούσε να υποστηρίξει ζωή, οι άνθρωποι απλώς δεν έμειναν. Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να σταθούμε απέναντι στο ακραίο, αλλά αν έχει νόημα να το επιδιώκουμε, όταν δεν εξυπηρετεί τίποτα πέρα από μια στιγμιαία αίσθηση υπέρβασης.

 *Έγραψα αυτό το άρθρο με την μικρή πείρα που έχω σε διάφορα Βουνά της Ελλάδας. Αγαπούσα και αγαπώ την ορειβασία ,αλλά κατάλαβα νωρίς οτι οι βατές περιπατητικές εκδρομές είναι μια καταπληκτική και ψυχαγωγική εππιλογή για όλους.Δεν ψάχνω τον εαυτό μου ανεβαίνοντας βουνά με επικίνδυνους όρους,ούτε το τερματίζω για να βρώ την "Ευτυχία" ,κανείς δεν το πέτυχε ποτέ με αυτόν τον τρόπο.Συνήθως το αντίθετο συμβάινει, θέλουν να ξεγλυστρίσουν όσοι ζουν ακραία γιατί φοβούνται να δουν τον εαυτό τους σε όλες του τις διαστάσεις και αδυνατούν να ωριμάσουν και να συμβιβαστούν.

Καλές και ασφαλείς Αναβάσεις σε όλους !